Tekst pochodzi ze strony: http://www.chmielnik.pl

Gmina Chmielnik

 So?ectwa

Wola Rafa?owska

Plakat do pobrania w pliku PDF
<<
Izba_Tradycji.pdf150408_Izba_Tradycji.pdf>>


Wola Rafa?owska

 

To wie? rozci?gaj?ca si? nad potokiem wpadaj?cym do Chmielnika - prawego dop?ywu Strugu. Znajduje si? ona w pi?knej pagórkowato-lesistej okolicy w granicach Hy?nia?sko-Gwo?nickiego Obszaru Chronionego Krajobrazu.
Pocz?tki osadnictwa w Woli Rafa?owskiej si?gaj? czasów bardzo odleg?ych. ?wiadcz? o tym liczne znaleziska archeologiczne. Przyk?adem mo?e by? krzemienny grot, którego pochodzenie datuje si? na okres neolitu. Wczesno?redniowieczne grodzisko za?, jest dowodem, i? osadnictwo na tym terenie jest wcze?niejsze ni?li ukszta?towanie pa?stwa polskiego. Wprawdzie w miejscu domniemanego grodziska nie odnaleziono ?ladów ani te? materia?u archeologicznego, ale na jego istnienie wskazywa? mo?e nazewnictwo i tradycja miejscowa (cz??? wsi nosi nazw? Grodzisko). Nale?y zaznaczy?, ?e stosunkowo niewielki obszar wsi zosta? dot?d poddany systematycznym badaniom powierzchniowym. Dlatego mo?na liczy? si? z wyst?pieniem w przysz?o?ci ciekawych odkry? archeologicznych.


Rys historyczny 


Nieznane s? dzieje osadnictwa na tym terenie przez kilka nast?pnych wieków. Pierwsze wzmianki o Woli Rafa?owskiej pochodz? z XVI wieku. Interesuj?ca, tak?e dla okre?lenia czasu powstania wsi, jest geneza nazwy - Wola. Wola - z ?ac. Libera villa - to nazwa darowana wsiom rolniczym pojawiaj?cym si? ju? w I po?owie XIII wieku, zasiedlanym przez ludno?? woln? b?d? przybywaj?c? z obcych krajów. Wynika?o to z potrzeby zagospodarowywania pustych terenów. Akcja osadnicza nasili?a si? po wyprawie króla Kazimierza Wielkiego na Ru?. Niewykluczone, ?e osiedla?a si? tu tak?e ludno?? ruska, która ucieka?a na zachód ze strachu przed najazdami Tatarów.

Ciekawostk? jest fakt, ?e w wielu dokumentach nazwa wsi pojawia si? w ró?nych formach: Rachfa?ów, Rafa?ów, Wola Rafa?owska. Wioska ta znajdowa?a si? na obszarze nale??cym do dóbr tyczy?skich (nale?y zaznaczy?, ?e powsta?a na obszarze wsi Bl?dowa Tyczy?ska). Ich w?a?cicielem by? w XV i XVI wieku pot??ny ród Pileckich herbu Leliwa. Cz?onkowie rodu dbali o rozwój gospodarczy swych dóbr. Pod koniec XVI wieku ostatnia z rodu - Anna Pilecka - po?lubi?a Krzysztofa ze Stangenbergu Kostk? herbu D?browa. Tym samym dobra tyczy?skie, a w?ród nich Wola Rafa?owska, przesz?y w r?ce Kostków.

Anna Pilecka by?a fundatork? parafii w Woli Rafa?owskiej (1587r.).

W kryzysowym dla Ko?cio?a XVI wieku (reformacja) w rejonie Rzeszowa powsta?a tylko ta jedna parafia, która wkrótce wesz?a w sk?ad nowo utworzonego dekanatu rzeszowskiego diecezji przemyskiej. Nieznana jest dok?adna data wzniesienia pierwszego drewnianego ko?cio?a pod wezwaniem ?wi?tej Trójcy, ale prace przy budowie zako?czy?y si? zapewne przed 1595 rokiem. ?wiadczy o tym data powstania obrazu w o?tarzu g?ównym, przedstawiaj?cego ?w. Trójc? oraz data konsekracji Ko?cio?a.

W ksi?dze parafialnej odnajdujemy wzmiank? o Tatarach, których widziano tu w 1672 roku. Wówczas to, po zaostrzeniu stosunków Rzeczypospolitej z Turcj?, na zupe?nie nieprzygotowan? Polsk? spad? najazd Turków, Tatarów i Kozaków.

By? mo?e wówczas pojedyncze oddzia?y tatarskie pl?drowa?y Rzeszowszyzn?, w tym dobra tyczy?skie.

U schy?ku XVII wieku Wola Rafa?owska sta?a si? cz??ci? domeny pot??nego rodu Branickich herbu Gryf. Pa?stwo tyczy?skie zajmowa?o tu miejsce st?d brano ludzi do s?u?by dworskiej, dostarczano produkty do pa?acowych spi?ar?, nawet transportowano materia?y budowlane.

Na pocz?tku XIX wieku dominium tyczy?skie zacz??o rozpada? si? na mniejsze posiad?o?ci: w pó?. XIX w. (1855 r.) w?a?cicielk? Woli Rafa?owskiej by?a Anna Miko?ajewicz, potem Ignacy Jaworski (1889 r.) i Boles?aw Jaworski (1905 r.).

Zamieszkiwali oni drewniany dwór, który wraz z folwarkiem znajdowa? si? w pn -zach. cz??ci wsi. W pó?niejszym czasie budynki dworskie zosta?y rozebrane. Pozosta?a tylko nazwa lokalizacyjna okre?laj?ca pewn? cz??? wsi.

W 1891 roku obok starego ko?cio?a wzniesiono nowy, murowany, który w rok pó?niej zosta? po?wi?cony. Konsekracji ?wi?tyni dokona? 24 czerwca 1899 roku biskup przemyski Józef Sebastian Pelczar, który w niespe?na 100 lat pó?niej zosta? wyniesiony na o?tarze jako b?ogos?awiony, przez Ojca ?wi?tego Jana Paw?a II.

Warto tu wspomnie? o fakcie, i? stary ko?ció? by? wielokrotnie niszczony zw?aszcza w wyniku dzia?a? wojennych. Zawsze jednak parafianie odbudowywali go nie szcz?dz?c si?. Pó?niej cz??? jego wyposa?enia wkomponowano we wn?trze nowej ?wi?tyni.

W 1922 roku parafianie zakupili l mórg pola przylegaj?cego do starego cmentarza na za?o?enie nowego. Do dzi? istnieje jedynie nowy. Pi?? lat pó?niej, w firmie Felczy?skich w Przemy?lu, zakupiono trzy nowe dzwony, na miejsce zarekwirowanych przez Austri?. Kwot? na zakup nowych dzwonów z?o?yli parafianie z Woli Rafa?owskiej, Zabratówki (która do 1973 roku nale?a?a do parafii w Woli Rafa?owskiej) oraz rodacy przebywaj?cy w Ameryce. Dzwony nosz? imiona: najwi?kszy- ?wi?ty Józef, ?redni - Zwiastowanie Naj?wi?tszej Marii Panny, najmniejszy- ?wi?ty Stanis?aw Kostka.

Nie mo?na pomin?? faktu, ?e tradycje o?wiatowe w tej?e miejscowo?ci si?gaj? pocz?tku wieku.

Ju? w 1906 roku odbywa?a si? tu regularna nauka. Pi?? ?at pó?niej zosta? oddany do u?ytku murowany budynek szkolny o dwóch izbach lekcyjnych /po przebudowie w ko?cu lat 60-tych zosta? on zamieniony na Dom Nauczyciela/, a w grudniu 1966 roku odby?y si? pierwsze lekcje w nowo wybudowanej szkole o 6-ciu izbach lekcyjnych. Mieszka?cy Woli Rafaiowskiej zawsze przejawiali du?? aktywno?? spo?eczn?. Ju? w okresie mi?dzywojennym, z inicjatywy gospodarzy, powsta?y: Spó?dzielnia Spo?ywców „Wolanka" zajmuj?ca si? prowadzeniem dzia?alno?ci handlowej, Spó?dzielnia „Dom Ludowy", która wznios?a budynek dla potrzeb ?ycia gospodarczego i kulturalnego wsi oraz Kasa Gminna zwana Kas? Stefczyka. Dzia?a?y wówczas: Ko?o M?odzie?y Wiejskiej „Wici", Stra? Po?arna, Stronnictwo Ludow;e, Kó?ko Rolnicze, Ko?o Kobiet, czytelnia wiejska.

Wiosk? omin??y powa?niejsze dzia?ania wojenne, a terror okupanta nie poci?gn?? za sob? wi?kszych ofiar. Mimo tego okres ten charakteryzowa? si? bied? i zastojem ?ycia spo?ecznego. Po wyzwoleniu ludno?? ze zdwojon? energi? przyst?pi?a do odbudowy swej miejscowo?ci. Sw? dzia?alno?? reaktywowa?o Kó?ko Rolnicze, Stra? Po?arna, Spó?dzielnia Mleczarska (w 1962 roku przeniesiono j? do Rzeszowa pozostawiaj?c we wsi jedynie punkt skupu mleka), która w budynku Domu Ludowego uruchomi?a przetwórstwo mleka.

Po likwidacji gmin zbiorowych, utworzono Gromadzk? Rad? Narodow? w Krzywej z siedzib? w Woli Rafa?owskiej. Dla jej potrzeb wzniesiono w 1968 roku budynek, który po utworzeniu gminy i przeniesieniu administracji do Chmielnika, spe?nia? funkcj? lecznicy weterynaryjnej.

Od 1956 roku we wsi dzia?a Biblioteka Publiczna. Pocz?tkowo mie?ci?a si? ona w mieszkaniu prywatnym, potem w budynku GRN, a od 1974 r. w Domu Ludowym (wcze?niej funkcjonowa? tu sklep, najpierw spó?dzielni „Wolanka", a pó?niej GS w B??dowej Tyczy?skiej - obecnie GS prowadzi dzia?alno?? handlow? w pawilonie, który wybudowano w 1966 roku).

To przekrojowy rys o historyczny. Nie da si? jednak zaprzeczy?, ?e bogata historia pozostawia równie cenne i fascynuj?ce zabytki.